Rozgrzewka przed biegiem
Około 10 minut przed każdym treningiem: najpierw marsz, potem kilka prostych ćwiczeń w ruchu. Na koniec treningu spokojny marsz.
Razem ok. 10–12 minut
1. Żwawy marsz
Około 5 minut szybkiego marszu. Ciało ma się rozgrzać, a oddech lekko przyspieszyć.
2. Ćwiczenia w ruchu
Wykonuj je spokojnie i w komfortowym zakresie ruchu, bez bólu. Przy wymachach możesz przytrzymać się drzewa, ławki lub ściany.
Krążenia stawów skokowych
po 10 w każdą stronę, każda noga
Oprzyj palce stopy o ziemię i zataczaj kostką koła.
Wymachy nóg w przód i w tył
10 na każdą nogę
Stań bokiem do podpory, noga swobodnie wahadłowo do przodu i do tyłu.
Wymachy nóg na boki
10 na każdą nogę
Stań przodem do podpory i przenoś nogę w bok przed sobą, jak wahadło.
Wspięcia na palce
15 powtórzeń
Powoli unieś pięty jak najwyżej i opuść je kontrolowanym ruchem.
Łydki i ścięgno Achillesa przy ścianie
ok. 20–30 s na nogę, w dwóch wersjach
Oprzyj dłonie o ścianę, jedna noga z tyłu, pięta przy ziemi. Powoli ugnij przednie kolano i pochyl się do ściany, aż poczujesz ciągnięcie w łydce tylnej nogi. Najpierw tylna noga prosta (łydka), potem lekko ugięta w kolanie (niżej, przy ścięgnie). Bez sprężynowania.
Wypady w marszu
6–8 na każdą nogę
Długi krok, oba kolana lekko zgięte, tułów prosto. Kolano przedniej nogi nie ucieka do środka.
Unoszenie kolan i pięty do pośladków
po ok. 20 m
W marszu albo bardzo lekkim truchcie: najpierw unoś kolana, potem przyciągaj pięty w stronę pośladków.
Krążenia ramion
10 w przód i 10 w tył
Duże, spokojne koła prostymi rękami.
3. Start biegu
Pierwszy odcinek biegu zacznij wolniej niż zwykle. Rozpędzisz się w kolejnych minutach.
Po treningu
Jeśli trening kończy się biegiem, przejdź około 5 minut spokojnym marszem, aż oddech się uspokoi. Jeśli kończy się marszem z serii, ten marsz jest już schłodzeniem.
Rozciąganie po bieganiu (opcjonalnie)
Rozciąganie jest opcjonalne: jeśli je lubisz albo chcesz regularnie pracować nad zakresem ruchu, wybierz kilka łagodnych pozycji poniżej. Wchodź w nie powoli, bez sprężynowania - ma być czuć lekkie ciągnięcie, nie ból. Nie ma dobrych dowodów, że rozciąganie po treningu wyraźnie zmniejsza bolesność mięśni lub zapobiega kontuzjom.
Przód uda w staniu
20–30 s na nogę, 1–2 razy
Podeprzyj się jedną ręką o ławkę, drzewo lub ścianę. Drugą chwyć kostkę i spokojnie przyciągnij piętę do pośladka, kolana blisko siebie. Nie wyginaj pleców i nie odciągaj kolana daleko do tyłu.
Tył uda z piętą na ławce
20–30 s na nogę, 1–2 razy
Oprzyj piętę jednej nogi na niskiej ławce lub stopniu. Pochyl tułów do przodu z bioder, z możliwie prostymi plecami, aż poczujesz łagodne ciągnięcie z tyłu uda. Nie musisz sięgać do palców.
Przód biodra w wykroku
20–30 s na stronę, 1–2 razy
Stań w szerokim wykroku, w razie potrzeby z dłońmi na ławce lub drzewie. Ugnij przednią nogę i delikatnie przesuń miednicę do przodu przy prostym tułowiu - ciągnięcie poczujesz z przodu biodra nogi zakrocznej. Nie wyginaj lędźwi.
Łydka przy ścianie
20–30 s na nogę w wybranej wersji, 1–2 razy
To samo ćwiczenie co w rozgrzewce: dłonie na ścianie, jedna noga z tyłu, pięta przy ziemi. Powoli ugnij przednie kolano i pochyl się do ściany, aż poczujesz ciągnięcie w łydce tylnej nogi - z tylną nogą prostą albo lekko ugiętą. Nie wciskaj pięty na siłę.
Przerwij ćwiczenie przy ostrym bólu, drętwieniu, mrowieniu lub zawrotach głowy. Przy świeżym urazie albo w ciąży niektóre pozycje mogą wymagać zmiany - dobierz je indywidualnie, np. z fizjoterapeutą.
Rozgrzewka przygotowuje do wysiłku, ale nie gwarantuje uniknięcia kontuzji. Jeśli coś boli, przerwij trening.
Dlaczego tak
Przegląd badań pokazał, że rozgrzewka poprawia wyniki w większości analizowanych prób wysiłkowych. Krótkie rozciąganie (poniżej 60 sekund na mięsień), po którym wracasz do ruchu, praktycznie nie osłabia wysiłku, a ćwiczenia dynamiczne mogą go nieco poprawić. Dowody na to, że samo rozciąganie chroni przed kontuzjami, są niejednoznaczne.
Rozciąganie po bieganiu - co mówią badania
W przeglądzie Cochrane bolesność mięśni z rozciąganiem po wysiłku i bez niego różniła się średnio o około 1 punkt na 100-punktowej skali - bez praktycznego znaczenia; nowsza metaanaliza (15 badań) również nie wykazała korzyści dla bolesności ani regeneracji. W przeglądzie badań nad urazami biegowymi (głównie w wojsku) rozciąganie nie zmniejszyło istotnie ich liczby. Regularne rozciąganie przez wiele tygodni zwiększa natomiast zakres ruchu - jeśli Ci na tym zależy, możesz je robić po treningu.
Źródła
- Fradkin AJ, Zazryn TR, Smoliga JM. Effects of warming-up on physical performance: a systematic review with meta-analysis. J Strength Cond Res. 2010. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19996770/
- Behm DG, Blazevich AJ, Kay AD, McHugh M. Acute effects of muscle stretching on physical performance, range of motion, and injury incidence in healthy active individuals: a systematic review. Appl Physiol Nutr Metab. 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26642915/
- Herbert RD, de Noronha M, Kamper SJ. Stretching to prevent or reduce muscle soreness after exercise. Cochrane Database Syst Rev. 2011;(7):CD004577. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21735398/
- Zhang P, Chen J, Xing T. Effects of post-exercise stretching versus no stretching on lower limb muscle recovery and performance: a meta-analysis. Front Physiol. 2025;16:1674871. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41103301/
- Yeung SS, Yeung EW, Gillespie LD. Interventions for preventing lower limb soft-tissue running injuries. Cochrane Database Syst Rev. 2011;(7):CD001256. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21735382/
- Konrad A, Alizadeh S, Daneshjoo A, et al. Chronic effects of stretching on range of motion with consideration of potential moderating variables: A systematic review with meta-analysis. J Sport Health Sci. 2024;13(2):186–194. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37301370/