Pływanie od podstaw: plan do 40 minut bez przerwy
Plan dla dorosłych, którzy umieją pływać, ale nie pływali regularnie: 19 etapów po 3 treningi na basenie. Kończysz na 40 minutach pływania bez przerwy - początkujący pokonuje w tym czasie orientacyjnie 1000–1500 m.
W skrócie
- Cel to czas, nie metry: baseny mają różną długość, a tempo początkujących bardzo się różni. Dlatego treningi i cel są podane w minutach.
- Plan zaczyna się od krótkich odcinków z przerwami przy ścianie, a większość pływania jest spokojna. Na początku ważniejsze od tempa są swobodny oddech i rozluźnione ciało.
- Warunek: umiesz pływać. Plan nie uczy pływania - jeśli nie przepłyniesz 25 m bez zatrzymania na wodzie, w której nie dosięgasz dna, zacznij od lekcji z instruktorem.
Dla dociekliwych
Na czym opiera się plan - wyjaśnienia i źródła
Dlaczego poziomy wysiłku, a nie tętno
W badaniu 34 młodych osób pływających rekreacyjnie tętno szczytowe w pływaniu było o 11 uderzeń na minutę niższe niż w biegu na bieżni i o 13 niższe od wzoru 220 − wiek, więc tętna maksymalnego z biegu czy ze wzoru nie można wprost przenieść do wody. Do tego zegarek na nadgarstku mierzył tętno pływaków niedokładnie - w badaniu wytrenowanych zawodników różnice względem pasa piersiowego sięgały kilkudziesięciu uderzeń na minutę. Dlatego plan opiera się na odczuciu wysiłku w skali 0–10. Tę skalę opracował Borg i sprawdzano ją przy jeździe na cykloergometrze; jej użycie w wodzie to praktyka trenerska.
Styl, barki i kolana
U pływaków z bólem barku obserwowano mniejszą rotację bioder w stronę, na którą nie oddychają. To badanie przekrojowe na zawodnikach, więc nie dowodzi przyczyny - dlatego oddech na obie strony to w planie ostrożna wskazówka, a nie udowodniona ochrona barku. W żabce ból po wewnętrznej stronie kolana był u zawodników częsty i wiązał się m.in. z większą liczbą przepływanych metrów tym stylem i krótszą rozgrzewką. Przy bólu barku lub kolana przerwij trening i odpocznij; jeśli ból wraca, skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Przeziębienie i inne infekcje
Eksperci zajmujący się infekcjami u sportowców piszą, że brakuje dowodów na to, by ruch podczas zwykłego przeziębienia poważnie szkodził zdrowiu, a zasady powrotu do treningu to opinie ekspertów, a nie wyniki badań. Grypa czy COVID-19 to jednak powód do przerwy, a ból w klatce piersiowej, omdlenie, duszność lub kołatanie serca oznaczają koniec wysiłku i konsultację lekarską. Na tej stronie przyjmujemy ostrożne zasady: przy gorączce lub bólach mięśni nie trenuj; po przerwie 4–7 dni wróć o tydzień, a po przerwie dłuższej niż 3 tygodnie zrób test ponownie.
Ograniczenia
Plan opracowano na podstawie przeglądu literatury i praktyki trenerskiej. Etap wstępny, progi testu wejściowego, długość przerw i rozkład dni to heurystyki - nie ma badań, które by je potwierdzały, a większość cytowanych prac dotyczy zawodników, nie początkujących. Sam plan nie był sprawdzany w badaniu naukowym, a jego realizacja nie gwarantuje wyniku ani braku kontuzji. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo; plan ma najwyżej około 75 minut pływania, więc warto dołożyć inny ruch.
Źródła
- DiCarlo LJ, Sparling PB, Millard-Stafford ML, Rupp JC. Peak heart rates during maximal running and swimming: implications for exercise prescription. Int J Sports Med. 1991;12(3):309–312. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1889941/
- Olstad BH, Zinner C. Validation of the Polar OH1 and M600 optical heart rate sensors during front crawl swim training. PLoS One. 2020;15(4):e0231522. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32298322/
- Borg E, Kaijser L. A comparison between three rating scales for perceived exertion and two different work tests. Scand J Med Sci Sports. 2006;16(1):57–69. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16430682/
- Vila Dieguez O, Barden JM. Body roll differences in freestyle swimming between swimmers with and without shoulder pain. Sports Biomech. 2022;21(10):1277–1290. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32500807/
- Rovere GD, Nichols AW. Frequency, associated factors, and treatment of breaststroker's knee in competitive swimmers. Am J Sports Med. 1985;13(2):99–104. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3985267/
- Ruuskanen O, Valtonen M, Waris M, Luoto R, Heinonen OJ. Sport and exercise during viral acute respiratory illness - Time to revisit. J Sport Health Sci. 2024;13(5):663–665. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38072364/
Od czego zacząć
Twój postęp
Wczytywanie postępu zapisanego na tym urządzeniu…
Postęp zapisuje się tylko w tej przeglądarce na tym urządzeniu. Nie synchronizujemy go, a wyczyszczenie danych przeglądarki lub tryb prywatny mogą go usunąć. Możesz pobrać kopię.
Kopia i usuwanie danych
Program ma charakter edukacyjny i nie jest poradą medyczną ani indywidualną kwalifikacją do wysiłku. Pływaj tylko na basenie z ratownikiem. Przy chorobie serca, zaburzeniach rytmu, padaczce, astmie (także nasilającej się na krytym basenie) albo wątpliwościach związanych z chorobą lub leczeniem skonsultuj rozpoczęcie planu z lekarzem. Przerwij pływanie przy bólu lub ucisku w klatce piersiowej, silnej duszności, zawrotach głowy, panice lub utracie kontroli oddechu - wyjdź z wody i powiedz ratownikowi.
Jak działa program
- 3 treningi w tygodniu z dniem przerwy między nimi, np. w poniedziałek, środę i piątek.
- Intensywność opisują trzy poziomy: spokojnie, umiarkowanie i mocniej. Rozpoznajesz je po oddechu i odczuciu wysiłku - pulsometr nie jest potrzebny.
- Zapis „8 × [1 min spokojnie / 45 s przerwa]” oznacza 8 powtórzeń: minuta spokojnego pływania, potem 45 sekund odpoczynku przy ścianie basenu.
- Rozgrzewka (ok. 5 minut na lądzie i 2–3 minuty w wodzie) i schłodzenie (2–3 minuty luźnego pływania) nie są wliczone w czas treningu. Wystarczy zegar na ścianie basenu.
- Styl wybierasz sam. Pływając żabką, chowaj głowę pod wodę w fazie poślizgu; w kraulu warto oswajać się z oddechem na obie strony.
- „Tydzień” to etap, nie data w kalendarzu. Możesz go powtórzyć - program może wtedy trwać dłużej niż 19 tygodni i to jest w porządku.
Plan 19 tygodni
Każdy tydzień ma osobną stronę z treningami i krótkim wyjaśnieniem etapu.
- Tydzień 1: Etap wstępny
- Tydzień 2: Etap wstępny
- Tydzień 3: Etap wstępny
- Tydzień 4: Etap wstępny
- Tydzień 5: Baza
- Tydzień 6: Baza
- Tydzień 7: Baza
- Tydzień 8: Lżejszy tydzień
- Tydzień 9: Budowa
- Tydzień 10: Budowa
- Tydzień 11: Budowa
- Tydzień 12: Lżejszy tydzień
- Tydzień 13: Pływanie bez przerw
- Tydzień 14: Pływanie bez przerw
- Tydzień 15: Pływanie bez przerw
- Tydzień 16: Pływanie bez przerw
- Tydzień 17: Lżejszy tydzień
- Tydzień 18: Najdłuższe pływanie
- Tydzień 19: 40 minut albo zawody