Rower od podstaw: plan do 120 minut jazdy

Plan dla osób, które zaczynają albo wracają po przerwie: 15 etapów po 3 treningi i jeden dodatkowy dla chętnych. Kończysz na 120 minutach spokojnej jazdy - tyle trwa mniej więcej krótki dystans amatorskiego maratonu MTB albo rajdu gravelowego.

W skrócie

  • Cel to czas, nie kilometry: 40 km po lesie i 40 km po asfalcie to zupełnie inny wysiłek. Dlatego treningi i cel są podane w minutach.
  • Większość jazdy jest spokojna - w strefie, w której rozmawiasz pełnymi zdaniami. Mocniejsze odcinki (Z3) pojawiają się od tygodnia 8, a najmocniejszych stref plan nie używa wcale.
  • Rower mniej obciąża stawy niż bieganie, ale długie siedzenie w jednej pozycji ma swoje koszty. Kolana i plecy lubią dobrze ustawione siodełko i stopniowy przyrost czasu jazdy.

Dla dociekliwych

Na czym opiera się plan - wyjaśnienia i źródła

Strefy, test mowy i tętno

Przegląd badań nad testem mowy pokazuje, że swobodna rozmowa jest zwykle możliwa poniżej progu wentylacyjnego, a powyżej niego przestaje być możliwa - także podczas jazdy na rowerze. Dlatego test mowy i odczucie wysiłku są w planie główną miarą. Tętno liczone ze wzoru jest tylko orientacyjne: w dużym badaniu na osobach nieaktywnych typowy błąd szacunku tętna maksymalnego wzorem Tanaki wynosił około 11 uderzeń na minutę. [2][3]

Stawy i kości

Jazda na rowerze nie ma fazy lotu ani uderzenia stopy o podłoże, więc jest łagodna dla stawów. Z tego samego powodu słabo pobudza kości: przegląd systematyczny nie wykazał, by kolarstwo szosowe istotnie je wzmacniało, a u regularnie trenujących kolarzy szosowych obserwowano niską gęstość kości m.in. w odcinku lędźwiowym. Inny ruch w ciągu tygodnia - spacery, bieganie, ćwiczenia siłowe - dobrze uzupełnia rower. [1]

Pozycja na rowerze i przeciążenia

Najczęstsze dolegliwości z przeciążenia u kolarzy dotyczą dolnej części pleców i kolan - tak było m.in. w badaniu kolarzy zawodowych. Przy bólu przedniej części kolana przeglądy kliniczne zwracają uwagę na ustawienie roweru, niedawną zmianę sprzętu oraz zbyt szybki wzrost czasu i intensywności jazdy. Wiele takich dolegliwości łagodzą proste regulacje roweru, np. wysokości siodełka. [4][5][6]

Jedzenie i picie na dłuższej jeździe

Na treningach do około godziny zwykle wystarczy woda. Stanowisko ACSM dla wysiłków wytrzymałościowych trwających 1–2,5 godziny mówi o 30–60 g węglowodanów na godzinę (np. napój izotoniczny, żel, banan). Warto to przećwiczyć na najdłuższych treningach, a nie dopiero na zawodach. [7]

Lżejszy tydzień przed startem

Przed zawodami plan zmniejsza objętość treningów, zostawiając krótkie mocniejsze odcinki. Metaanaliza badań nad sportowcami wyczynowymi wskazuje, że takie odciążenie - mniejsza objętość przy podobnej intensywności - poprawia wynik. To badania na zawodnikach, więc traktuj je jako wskazówkę, a nie gwarancję. [8]

Przeziębienie i inne infekcje

Eksperci zajmujący się infekcjami u sportowców piszą, że brakuje dowodów na to, by ruch podczas zwykłego przeziębienia poważnie szkodził zdrowiu. Grypa czy COVID-19 to jednak powód do przerwy, a ból w klatce piersiowej, omdlenie, duszność lub kołatanie serca oznaczają koniec wysiłku i konsultację lekarską. Na tej stronie przyjmujemy też ostrożną zasadę: przy gorączce lub bólach mięśni nie trenuj. [9]

Ograniczenia

Plan opracowano na podstawie przeglądu literatury i praktyki trenerskiej. Etap wstępny, progi testu wejściowego i rozkład dni w tygodniu to heurystyki - nie ma badań, które by je potwierdzały. Mocnych interwałów (stref 4–5) celowo nie ma, bo cel 120 minut ich nie wymaga. Sam plan nie był sprawdzany w badaniu naukowym, a jego realizacja nie gwarantuje wyniku ani braku kontuzji.

Źródła

  1. Olmedillas H, González-Agüero A, Moreno LA, Casajus JA, Vicente-Rodríguez G. Cycling and bone health: a systematic review. BMC Med. 2012;10:168. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23256921/
  2. Reed JL, Pipe AL. The talk test: a useful tool for prescribing and monitoring exercise intensity. Curr Opin Cardiol. 2014;29(5):475–480. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25010379/
  3. Sarzynski MA, et al. Measured maximal heart rates compared to commonly used age-based prediction equations in the Heritage Family Study. Am J Hum Biol. 2013;25(5):695–701. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23913510/
  4. Clarsen B, Krosshaug T, Bahr R. Overuse injuries in professional road cyclists. Am J Sports Med. 2010;38(12):2494–2501. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20847225/
  5. Silberman MR. Bicycling injuries. Curr Sports Med Rep. 2013;12(5):337–345. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24030309/
  6. Asplund C, St Pierre P. Knee pain and bicycling: fitting concepts for clinicians. Phys Sportsmed. 2004;32(4):23–30. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20086406/
  7. Thomas DT, Erdman KA, Burke LM. American College of Sports Medicine Joint Position Statement. Nutrition and Athletic Performance. Med Sci Sports Exerc. 2016;48(3):543–568. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26891166/
  8. Bosquet L, Montpetit J, Arvisais D, Mujika I. Effects of tapering on performance: a meta-analysis. Med Sci Sports Exerc. 2007;39(8):1358–1365. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17762369/
  9. Ruuskanen O, Valtonen M, Waris M, Luoto R, Heinonen OJ. Sport and exercise during viral acute respiratory illness - Time to revisit. J Sport Health Sci. 2024;13(5):663–665. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38072364/

Od czego zacząć

Twój postęp

Wczytywanie postępu zapisanego na tym urządzeniu…

Postęp zapisuje się tylko w tej przeglądarce na tym urządzeniu. Nie synchronizujemy go, a wyczyszczenie danych przeglądarki lub tryb prywatny mogą go usunąć. Możesz pobrać kopię.

Kopia i usuwanie danych

Program ma charakter edukacyjny i nie jest poradą medyczną ani indywidualną kwalifikacją do wysiłku. Przy chorobie serca, objawach w czasie wysiłku albo wątpliwościach związanych z chorobą lub leczeniem skonsultuj rozpoczęcie planu z lekarzem. Przerwij jazdę przy bólu lub ucisku w klatce piersiowej, silnej duszności, zawrotach głowy, omdleniu albo kołataniu serca z osłabieniem - przy podejrzeniu stanu nagłego dzwoń pod 112.

Jak działa program

  • 3 treningi w tygodniu z dniem przerwy między nimi; najdłuższa jazda najlepiej w weekend. Czwarty trening jest opcjonalny i nie liczy się do ukończenia tygodnia.
  • Intensywność opisują strefy Z1–Z3. Najprościej rozpoznać je testem mowy: w Z2 rozmawiasz pełnymi zdaniami, w Z3 już tylko krótkimi.
  • Zapis „5 × [3 min Z2 / 2 min Z1]” oznacza 5 powtórzeń: 3 minuty jazdy w Z2, potem 2 minuty luźnego kręcenia w Z1.
  • Rozgrzewka i schłodzenie są częścią treningu: pierwsze minuty jedź spokojnie, przechodząc z Z1 do Z2, a ostatnie około 5 minut kręć luźno w Z1.
  • Możesz jeździć w terenie, po asfalcie albo na trenażerze - liczy się czas i strefa, nie dystans ani prędkość.
  • „Tydzień” to etap, nie data w kalendarzu. Możesz go powtórzyć - program może wtedy trwać dłużej niż 15 tygodni i to jest w porządku.

Strefy intensywności i kalkulator tętna

Plan 15 tygodni

Każdy tydzień ma osobną stronę z treningami i krótkim wyjaśnieniem etapu.

  1. Tydzień 1: Etap wstępny 25 min 20 min 30 min
  2. Tydzień 2: Etap wstępny 28 min 21 min 35 min
  3. Tydzień 3: Etap wstępny 26 min 20 min 38 min
  4. Tydzień 4: Baza tlenowa 30 min 20 min 40 min
  5. Tydzień 5: Baza tlenowa 35 min 25 min 50 min
  6. Tydzień 6: Baza tlenowa 40 min 30 min 60 min
  7. Tydzień 7: Lżejszy tydzień 30 min 20 min 45 min
  8. Tydzień 8: Budowa 40 min 30 min 70 min
  9. Tydzień 9: Budowa 40 min 35 min 80 min
  10. Tydzień 10: Budowa 50 min 35 min 90 min
  11. Tydzień 11: Lżejszy tydzień 35 min 30 min 60 min
  12. Tydzień 12: Przygotowanie do startu 48 min 40 min 100 min
  13. Tydzień 13: Przygotowanie do startu 58 min 40 min 110 min
  14. Tydzień 14: Najdłuższa jazda 53 min 45 min 120 min
  15. Tydzień 15: Start albo 120 minut 39 min 20 min 120 min