Poziomy wysiłku: spokojnie, umiarkowanie, mocniej
Każdy odcinek treningu ma podany poziom. Rozpoznajesz go po oddechu i odczuciu wysiłku - w wodzie to pewniejsza wskazówka niż tętno z zegarka.
Poziomy używane w planie
Spokojnie
- Jak to wygląda
- Bardzo komfortowo: masz duży zapas oddechu i pełną kontrolę nad techniką. Większość planu to ten poziom.
- Wysiłek (skala 0–10)
- 2–3
Umiarkowanie
- Jak to wygląda
- Oddech jest głębszy i wymaga skupienia, ale tempo jest równe i możesz je utrzymać. Ciało nadal dobrze leży na wodzie.
- Wysiłek (skala 0–10)
- 4–5
Mocniej (tylko jako opcja)
- Jak to wygląda
- Wyraźne zmęczenie mięśni, oddech ciężki i szybszy, utrzymanie techniki wymaga wysiłku. W planie pojawia się tylko na krótkich odcinkach i zawsze jako opcja.
- Wysiłek (skala 0–10)
- 6–7
„Spokojnie lub umiarkowanie” oznacza dowolny poziom między tymi dwoma - płyń tak, jak tego dnia czujesz się dobrze. Odcinki „umiarkowanie, opcjonalnie mocniej” płyniesz domyślnie umiarkowanie.
Przerwa to odpoczynek przy ścianie basenu: stoisz albo trzymasz się krawędzi i uspokajasz oddech. W tym czasie nie pływasz.
Kiedy płynąć mocniej
Mocniejsze odcinki są tylko w tygodniach 11 i 18 i zawsze są opcją. Plan jest kompletny bez nich, a pominięcie ich nie blokuje przejścia do kolejnego tygodnia.
Mocniej tylko wtedy, gdy:
- oddech jest miarowy - bez zadyszki i szybkiego, płytkiego oddychania,
- technika jest stabilna - nogi nie opadają, a ruchy są płynne,
- nic nie boli (zwłaszcza barki i kark) i czujesz się wypoczęty.
Przy zachłyśnięciu albo zadyszce od razu wróć do spokojnego tempa. Przy utracie kontroli oddechu, zawrotach głowy, sztywnieniu ciała lub bólu przerwij i odpocznij przy ścianie, a jeśli objawy nie mijają, wyjdź z wody i powiedz ratownikowi.
Dlaczego nie tętno
Tętno w wodzie zachowuje się inaczej niż na lądzie. W badaniu osób pływających rekreacyjnie tętno szczytowe w pływaniu było średnio o 11 uderzeń na minutę niższe niż w biegu, więc tętna maksymalnego z biegu nie można wprost przenieść do basenu. Zegarek na nadgarstku mierzył tętno pływaków niedokładnie - różnice względem pasa piersiowego sięgały kilkudziesięciu uderzeń na minutę.
Dlatego plan używa skali odczucia wysiłku 0–10 (skala Borga CR-10). Badano ją przy jeździe na cykloergometrze; w pływaniu korzystamy z niej z braku prostszej i pewniejszej metody - to praktyka trenerska.
Źródła
- DiCarlo LJ, Sparling PB, Millard-Stafford ML, Rupp JC. Peak heart rates during maximal running and swimming: implications for exercise prescription. Int J Sports Med. 1991;12(3):309–312. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1889941/
- Olstad BH, Zinner C. Validation of the Polar OH1 and M600 optical heart rate sensors during front crawl swim training. PLoS One. 2020;15(4):e0231522. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32298322/
- Borg E, Kaijser L. A comparison between three rating scales for perceived exertion and two different work tests. Scand J Med Sci Sports. 2006;16(1):57–69. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16430682/